Badanie sprawozdania finansowego nie zawsze jest obowiązkiem przedsiębiorcy. Przepisy wskazują konkretne podmioty i sytuacje, w których roczne sprawozdanie musi sprawdzić biegły rewident.
Kiedy badanie sprawozdania finansowego jest obowiązkowe?
Obowiązek badania wynika przede wszystkim z ustawy o rachunkowości. Dotyczy jednostek, które w poprzednim roku obrotowym spełniły określone warunki dotyczące wielkości majątku, przychodów lub zatrudnienia.
W praktyce firma podlega badaniu, gdy przekroczy ustawowe progi w co najmniej dwóch z trzech obszarów. Chodzi o sumę aktywów bilansu, przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty. Ocena obejmuje dane z poprzedniego roku obrotowego, dlatego warto przeprowadzić ją przed zamknięciem ksiąg.
Znaczenie mają także forma prawna i rodzaj prowadzonej działalności. Badanie może być wymagane niezależnie od wielkości firmy, jeśli przedsiębiorstwo należy do grupy podmiotów wskazanych bezpośrednio w przepisach, takich jak:
- spółki akcyjne, także znajdujące się w organizacji,
- banki, zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji,
- fundusze inwestycyjne, emerytalne oraz podmioty działające na rynku finansowym,
- jednostki przygotowujące sprawozdania zgodnie z zasadą kontynuacji działalności w szczególnych przypadkach.
Jakie firmy muszą poddać sprawozdanie kontroli?
Obowiązek może powstać również wtedy, gdy spółka nie przekracza progów finansowych, ale jest częścią określonej struktury gospodarczej. Dotyczy to między innymi jednostek, które sporządzają skonsolidowane sprawozdanie finansowe jako jednostka dominująca.
Badanie bywa wymagane także przy szczególnych zdarzeniach. Należą do nich połączenie spółek, podział jednostki albo przekształcenie wybranej formy prawnej. W takich sytuacjach zakres dokumentów i moment przeprowadzenia kontroli zależą od rodzaju operacji.
Wątpliwości często dotyczą nazewnictwa. audytor a biegły rewident to nie zawsze określenia stosowane zamiennie. Badanie ustawowe wykonuje biegły rewident działający w imieniu firmy audytorskiej, która musi spełniać wymogi przewidziane dla tego rodzaju usług.
Jak sprawdzić, czy firma podlega badaniu?
Weryfikację najlepiej rozpocząć od ustalenia formy prawnej przedsiębiorstwa. Następnie trzeba przeanalizować dane z poprzedniego roku i sprawdzić, czy zostały przekroczone ustawowe granice dotyczące skali działalności.
Pomocna jest uporządkowana procedura. Warto kolejno:
- ustalić, czy podmiot należy do grupy objętej badaniem z mocy prawa,
- odczytać z ksiąg rachunkowych wartość aktywów i przychodów,
- obliczyć średnioroczne zatrudnienie,
- sprawdzić, czy firma jest jednostką dominującą lub zależną,
- zweryfikować szczególne zdarzenia, takie jak połączenie albo podział.
Nie należy opierać się wyłącznie na wyniku finansowym. Przychody mogą spaść, a obowiązek nadal będzie wynikał z formy prawnej lub statusu jednostki. Z kolei zmiana skali działalności może sprawić, że badanie stanie się konieczne dopiero w kolejnym okresie.
Jak wygląda badanie sprawozdania finansowego?
Biegły rewident analizuje księgi rachunkowe, dokumenty źródłowe, zasady wyceny oraz informacje przedstawione w sprawozdaniu. Sprawdza także, czy dane tworzą spójny obraz sytuacji majątkowej i finansowej firmy.
Przed rozpoczęciem prac jednostka zawiera umowę z firmą audytorską. Wyboru dokonuje organ wskazany w umowie spółki, statucie albo przepisach wewnętrznych. Zarząd nie powinien samodzielnie wybierać biegłego, jeśli kompetencja należy do innego organu.
Po zakończeniu badania powstaje sprawozdanie z badania. Dokument zawiera opinię dotyczącą zgodności sprawozdania z zasadami rachunkowości oraz rzetelnego przedstawienia sytuacji jednostki. Firma musi następnie zatwierdzić i złożyć wymagane dokumenty w odpowiednim rejestrze.
Materiał powstał przy współpracy z finansowo.priv.pl
Artykuł sponsorowany