W rachunku przepływów pieniężnych wszystkie różnice kursowe ujmuje się początkowo w działalności operacyjnej, w pozycji A.II.2 „Zyski (straty) z tytułu różnic kursowych”. Następnie zrealizowane różnice dotyczące inwestycji lub finansowania przenosi się do właściwego segmentu. Różnice niezrealizowane pozostają korektą wyniku, ponieważ nie powodują przepływu pieniężnego.
Dlaczego różnice kursowe wymagają korekty?
Różnice kursowe mogą wpływać na wynik finansowy w ujęciu memoriałowym, choć nie zawsze oznaczają rzeczywisty ruch środków pieniężnych. Rachunek przepływów pieniężnych pokazuje natomiast przepływy kasowe, dlatego wynik finansowy trzeba skorygować o elementy niepieniężne oraz o te wpływy i wydatki, które należy przypisać do innego rodzaju działalności.
Podstawą takiego ujęcia jest Krajowy Standard Rachunkowości nr 1 „Rachunek przepływów pieniężnych”. Standard porządkuje zarówno rozróżnienie różnic zrealizowanych i niezrealizowanych, jak i ich prezentację w działalności operacyjnej, inwestycyjnej oraz finansowej.
Rola pozycji A.II.2 w rachunku przepływów pieniężnych
Pozycja A.II.2 jest punktem wyjścia dla korekty wyniku finansowego w metodzie pośredniej. Trafiają do niej początkowo zarówno różnice zrealizowane, jak i niezrealizowane. Nie oznacza to jednak, że każda z nich pozostaje ostatecznie w działalności operacyjnej.
W ramach tej korekty wyłącza się składniki, które nie powinny wpływać na operacyjny strumień pieniężny. Obejmuje to:
- Zrealizowane różnice niedotyczące działalności operacyjnej – przenosi się je do działalności inwestycyjnej albo finansowej.
- Różnice niezrealizowane – usuwa się je z wyniku, ponieważ wynikają z wyceny i nie powodują przepływu środków pieniężnych.
- Różnice z wyceny środków pieniężnych – dotyczące środków na rachunkach walutowych lub w kasie również wyłącza się z przepływów, ponieważ nie są wpływem ani wydatkiem w rozumieniu rachunku przepływów pieniężnych.
Pozycja A.II.2 działa więc jak bufor techniczny. Najpierw koryguje wynik finansowy, a następnie pozwala prawidłowo rozdzielić zrealizowane różnice według działalności, której dotyczą.
Jak klasyfikować różnice kursowe?
Ostateczne ujęcie zależy przede wszystkim od tego, czy różnica została zrealizowana oraz z jaką operacją jest związana. Zasady można przedstawić następująco:
| Typ różnicy | Segment docelowy | Sposób ujęcia |
|---|---|---|
| Zrealizowana, związana z działalnością operacyjną | Działalność operacyjna | Pozostaje w przepływach operacyjnych, zgodnie z charakterem operacji |
| Zrealizowana, związana z działalnością inwestycyjną | Działalność inwestycyjna | Najpierw korekta w A.II.2, następnie prezentacja w przepływach inwestycyjnych |
| Zrealizowana, związana z działalnością finansową | Działalność finansowa | Najpierw korekta w A.II.2, następnie prezentacja w przepływach finansowych |
| Niezrealizowana, wynikająca z wyceny | Brak przepływu pieniężnego | Wyłączenie z wyniku w działalności operacyjnej |
| Z wyceny środków pieniężnych w walucie obcej | Brak przepływu pieniężnego | Wyłączenie z rachunku przepływów pieniężnych |
Przy ustalaniu znaku korekty w A.II.2 należy odwrócić wpływ różnicy na wynik finansowy. Dodatnią różnicę kursową ujmuje się w tej korekcie ze znakiem minus, a ujemną ze znakiem plus. Jeżeli zrealizowana różnica jest następnie prezentowana w działalności inwestycyjnej lub finansowej, stosuje się znak odpowiadający rzeczywistemu charakterowi przepływu.
Jak przeprowadzić relokację zrealizowanych różnic?
Relokacja dotyczy wyłącznie zrealizowanych różnic kursowych, które są związane z operacją inwestycyjną albo finansową. Najpierw różnica koryguje wynik w pozycji A.II.2. Następnie wyłącza się ją z działalności operacyjnej i wykazuje w segmencie, którego dotyczy.
Przykładem jest spłata kredytu zaciągniętego w walucie obcej. Rzeczywisty wydatek ustala się według kursu z dnia spłaty zobowiązania. Całą kwotę spłaty, obejmującą także skutek kursowy, prezentuje się w działalności finansowej jako wydatek. Nie należy pozostawiać części tej operacji w działalności operacyjnej wyłącznie dlatego, że różnica kursowa wcześniej wpłynęła na wynik finansowy.
Ta sama zasada dotyczy operacji inwestycyjnych, na przykład zapłaty za składnik aktywów trwałych w walucie obcej. Zrealizowana różnica powinna zostać połączona z kwotą operacji głównej i wykazana w działalności inwestycyjnej.
W praktyce należy zachować spójność między trzema elementami:
- ujęciem różnicy w wyniku finansowym,
- korektą w pozycji A.II.2,
- prezentacją pełnego przepływu w działalności operacyjnej, inwestycyjnej albo finansowej.
Najczęstszy błąd polega na pominięciu korekty A.II.2 przy różnicach związanych z kredytem lub inwestycją. W takim przypadku ta sama kwota może zostać pośrednio ujęta w niewłaściwym segmencie albo zaburzyć uzgodnienie wyniku z przepływami pieniężnymi.
Ścieżka zgodna z KSR nr 1 jest zatem następująca: wszystkie różnice trafiają początkowo do A.II.2, różnice niezrealizowane są wyłączane jako niepieniężne, a zrealizowane różnice związane z inwestowaniem lub finansowaniem przenosi się razem z operacją główną do właściwego segmentu.
