Umowę o pracę na czas określony można wypowiedzieć przed upływem terminu, na jaki ją zawarto. Obowiązuje forma pisemna, a długość wypowiedzenia zależy od stażu pracy u danego pracodawcy: 2 tygodnie, 1 miesiąc albo 3 miesiące. Pracodawca musi wskazać konkretną przyczynę wypowiedzenia i pouczyć o prawie odwołania do sądu pracy. Pracownik nie musi uzasadniać swojej decyzji.
Ile wynosi okres wypowiedzenia?
Zasady wynikają z Kodeksu pracy i dotyczą zarówno wypowiedzenia złożonego przez pracownika, jak i przez pracodawcę. Decyduje staż zakładowy, czyli łączny okres zatrudnienia u tego samego pracodawcy. Uwzględnia się wszystkie umowy o pracę, niezależnie od ich liczby i przerw między nimi.
| Staż pracy u pracodawcy | Okres wypowiedzenia |
|---|---|
| krócej niż 6 miesięcy | 2 tygodnie |
| co najmniej 6 miesięcy | 1 miesiąc |
| co najmniej 3 lata | 3 miesiące |
Do stażu mogą zostać zaliczone także wcześniejsze okresy zatrudnienia, jeżeli doszło do przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę. Szczegółowe zasady uwzględniania innych podstaw współpracy, w tym umów cywilnoprawnych, zależą od aktualnych przepisów i udokumentowania tych okresów, dlatego przy wątpliwościach należy sprawdzić stan prawny albo skonsultować się ze specjalistą.
Jak liczyć okres wypowiedzenia?
Okres wypowiedzenia nie zawsze zaczyna się następnego dnia po doręczeniu pisma. Sposób liczenia zależy od tego, czy wynosi dni, tygodnie czy miesiące:
- Dni robocze – liczy się je od dnia następującego po złożeniu oświadczenia. Ten sposób dotyczy przede wszystkim umowy na okres próbny, a nie standardowych okresów wypowiedzenia umowy na czas określony.
- Tygodnie – okres zaczyna się w niedzielę następującą po dniu złożenia wypowiedzenia i kończy w sobotę po upływie odpowiedniej liczby tygodni.
- Miesiące – okres rozpoczyna się pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym doręczono wypowiedzenie, i kończy się ostatniego dnia odpowiedniego miesiąca.
Przykładowo, jeżeli pracownik ma trzymiesięczny okres wypowiedzenia i złoży pismo 10 maja, bieg wypowiedzenia rozpocznie się 1 czerwca, a umowa zakończy się 31 sierpnia. Znaczenie ma chwila, w której oświadczenie dotarło do drugiej strony w taki sposób, aby mogła zapoznać się z jego treścią.
Jakie obowiązki mają pracownik i pracodawca?
Obie strony powinny złożyć wypowiedzenie na piśmie. Dokument najlepiej przekazać osobiście za potwierdzeniem odbioru albo wysłać przesyłką, która pozwala wykazać datę doręczenia. Elektroniczne oświadczenie może spełniać wymóg formy pisemnej, jeżeli zostało opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym.
Obowiązki stron nie są jednak takie same. Przy wypowiedzeniu umowy na czas określony:
- Pracodawca – wskazuje konkretną, rzeczywistą i uzasadnioną przyczynę wypowiedzenia.
- Pracodawca – zamieszcza pouczenie o prawie odwołania do sądu pracy w terminie 21 dni od doręczenia oświadczenia.
- Pracownik – nie musi podawać przyczyny swojej decyzji.
- Obie strony – składają oświadczenie w formie pisemnej i zachowują właściwy okres wypowiedzenia.
Brak wymaganych elementów w piśmie pracodawcy może stać się podstawą odwołania pracownika. Termin na wniesienie odwołania wynosi 21 dni od dnia doręczenia wypowiedzenia, dlatego nie należy zwlekać z konsultacją prawną, jeżeli przyczyna jest niejasna albo pracownik uważa ją za pozorną.
Jak inaczej można zakończyć umowę?
Wypowiedzenie nie jest jedynym sposobem zakończenia zatrudnienia przed terminem. Strony mogą wybrać rozwiązanie umowy za porozumieniem albo w ściśle określonych przypadkach skorzystać z trybu natychmiastowego.
| Sposób zakończenia umowy | Na czym polega? | Kiedy następuje zakończenie? |
|---|---|---|
| Porozumienie stron | Pracownik i pracodawca wspólnie ustalają rozwiązanie umowy. | W dniu uzgodnionym przez strony. |
| Wypowiedzenie | Jedna strona składa oświadczenie i zachowuje okres wypowiedzenia. | Po upływie 2 tygodni, 1 miesiąca albo 3 miesięcy. |
| Rozwiązanie bez wypowiedzenia | Jedna strona kończy umowę natychmiast z ustawowej przyczyny. | Z chwilą doręczenia oświadczenia. |
Porozumienie stron pozwala ustalić dowolną datę zakończenia zatrudnienia, ale wymaga zgody obu stron. Sam pracownik nie może narzucić pracodawcy takiego rozwiązania. Możliwe jest również zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia. W takim przypadku zatrudnienie trwa do końca tego okresu, a pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia.
Kiedy można rozwiązać umowę bez wypowiedzenia?
Tryb natychmiastowy jest dopuszczalny tylko w sytuacjach określonych w Kodeksie pracy. Pracownik może skorzystać z niego między innymi, gdy:
- orzeczenie lekarskie stwierdza szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na zdrowie, a pracodawca nie przenosi go w wyznaczonym terminie do innej odpowiedniej pracy;
- pracodawca dopuszcza się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika, na przykład uporczywie nie wypłaca wynagrodzenia;
- pracodawca narusza obowiązki w sposób uzasadniający natychmiastowe zakończenie stosunku pracy, co pracownik powinien wskazać w pisemnym oświadczeniu;
- pracodawca rozwiązuje umowę z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych, oczywistego lub prawomocnie stwierdzonego przestępstwa albo zawinionej utraty uprawnień koniecznych do pracy.
Oświadczenie o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia powinno mieć formę pisemną i wskazywać przyczynę. W przypadku rozwiązania przez pracownika z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków przez pracodawcę może powstać roszczenie o odszkodowanie. Z kolei nieuzasadnione zastosowanie trybu natychmiastowego przez pracownika może narazić go na odpowiedzialność odszkodowawczą.
Trybu bez wypowiedzenia nie należy stosować tylko dlatego, że strony chcą szybciej zakończyć współpracę. Jeżeli nie zachodzi ustawowa przyczyna, bezpieczniejszym rozwiązaniem jest porozumienie stron. W razie sporu o zasadność oświadczenia rozstrzygnięcie może należeć do sądu pracy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W przypadku sporu, wątpliwości dotyczących przyczyny wypowiedzenia albo trybu natychmiastowego warto skonsultować się z prawnikiem.
