W sprawozdaniu Rb-27S należności i dochody wykazuje się w kwotach netto, czyli bez podatku VAT. VAT nie stanowi dochodu jednostki samorządu terytorialnego, dlatego jego ujęcie w dochodach Rb-27S zawyżałoby prezentowaną wartość. Zasada ta uwzględnia centralizację rozliczeń VAT w JST i powinna być spójna z danymi ewidencji księgowej.
Rb-27S i Rb-28S – skąd różnica w kwotach?
Rozbieżność wynika z odmiennego charakteru obu sprawozdań. Rb-27S dotyczy wykonania planu dochodów budżetowych, natomiast Rb-28S przedstawia wykonanie planu wydatków. W wyjaśnieniach dotyczących centralizacji VAT Ministerstwo Finansów wskazało, że dochody JST w Rb-27S należy ujmować bez VAT, a wydatki w Rb-28S – w kwotach brutto.
| Sprawozdanie | Zakres | Kwota | Uzasadnienie |
|---|---|---|---|
| Rb-27S | Wykonanie planu dochodów budżetowych | Netto, bez VAT | VAT nie jest dochodem JST |
| Rb-28S | Wykonanie planu wydatków budżetowych | Brutto, z VAT | Wydatek obejmuje kwotę należną kontrahentowi, w tym podatek VAT |
| Rb-N | Stan należności oraz wybranych aktywów finansowych | Według zasad właściwych dla tego sprawozdania | Rb-N ma odrębne zasady prezentacji i nie zastępuje Rb-27S |
Takie zestawienie może powodować różnice między wartością dochodów i wydatków związanych z podobną operacją. W konsekwencji sposób ujęcia VAT wpływa także na prezentowany wynik budżetu, w tym na wysokość deficytu. Nie zmienia to jednak zasady właściwej dla Rb-27S: dochody i należności ujmuje się netto, zgodnie z obowiązującą instrukcją sporządzania sprawozdań budżetowych.
Podstawą sporządzenia Rb-27S są dane wynikające z ewidencji księgowej, w tym z analitycznej ewidencji należności. Kwoty wykazane w sprawozdaniu powinny odpowiadać danym ksiąg rachunkowych. Sam fakt wystawienia dokumentu obejmującego VAT nie oznacza więc, że podatek należy wykazać jako dochód JST.
Jak rozumieć zaległości netto w Rb-27S?
Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 7 instrukcji sporządzania sprawozdań budżetowych w zakresie budżetów jednostek samorządu terytorialnego, w kolumnie „Saldo końcowe” wykazuje się należności pozostałe do zapłaty, w tym „zaległości netto”. Są to należności, których termin zapłaty minął i które mogą być egzekwowane.
O zaliczeniu należności do kolumny „zaległości netto” decydują więc łącznie dwa warunki:
- upłynął termin zapłaty należności,
- należność może być egzekwowana.
Samo przeterminowanie należności nie wystarcza. Jeżeli przepisy albo konkretne zdarzenie prawne wyłączają możliwość prowadzenia egzekucji, należność pozostaje należnością do zapłaty, ale nie powinna być wykazana jako zaległość netto.
Instrukcja wskazuje również przypadki, których nie należy ujmować w tej kolumnie:
- zaległości płatne w ratach, jeżeli termin zapłaty raty jeszcze nie minął,
- należności odroczone, gdy odroczony termin płatności jeszcze nie upłynął,
- kwoty objęte wstrzymaniem wykonania decyzji na podstawie postanowienia organu podatkowego, sądu administracyjnego albo odrębnych przepisów,
- zaległości objęte postępowaniem ugodowym, układowym lub restrukturyzacyjnym.
Upadłość dłużnika
Zaległości podatnika, wobec którego ogłoszono upadłość, nie powinny być wykazywane w kolumnie „zaległości netto”, nawet gdy ich termin płatności już minął. Wynika to z braku możliwości prowadzenia egzekucji z majątku wchodzącego w skład masy upadłości.
Art. 146 ust. 1 i 3 ustawy z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe przewiduje, że postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku masy upadłości, wszczęte przed ogłoszeniem upadłości, ulega zawieszeniu z mocy prawa, a po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości podlega umorzeniu. Po ogłoszeniu upadłości niedopuszczalne jest także skierowanie egzekucji do tego majątku.
Takie należności wykazuje się odpowiednio jako należności pozostałe do zapłaty, lecz bez ujmowania ich w kolumnie „zaległości netto”.
Odwołanie od decyzji podatkowej
Kwestionowana należność ustalona lub określona w decyzji podatkowej również wymaga sprawdzenia pod kątem wykonalności. Na podstawie art. 239a Ordynacji podatkowej decyzja nieostateczna nakładająca obowiązek podlegający egzekucji administracyjnej co do zasady nie podlega wykonaniu, chyba że nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności.
Jeżeli podatnik wniósł odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego, a decyzji nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności, należność nie spełnia warunku egzekwowalności. W takim przypadku nie należy ujmować jej w kolumnie „zaległości netto”. Ocena może być inna, gdy decyzja mimo odwołania jest wykonalna, na przykład wskutek nadania rygoru natychmiastowej wykonalności.
Kto ocenia, czy należność jest egzekwowalna?
Ministerstwo Finansów wskazuje kryteria, ale instrukcja nie może wymienić wszystkich stanów faktycznych występujących w działalności JST. Ocena, czy konkretna należność spełnia warunek zaliczenia do „zaległości netto”, należy do jednostki samorządu terytorialnego.
Kierownik jednostki powinien oprzeć tę ocenę na dokumentach dotyczących należności, obowiązujących przepisach oraz przyjętej polityce rachunkowości. Rozwiązania ewidencyjne muszą umożliwiać sporządzenie rzetelnych sprawozdań budżetowych, a dane Rb-27S powinny być zgodne z ewidencją księgową.
Stanowisko Ministerstwa Finansów zawarte w piśmie z 6 maja 2020 r., nr ST2.4761.4.2020, zostało wydane w odpowiedzi na pytania RIO w Lublinie i wyjaśnia stosowanie kryterium egzekwowalności. Stanowiska RIO mają charakter pomocniczy i nie stanowią powszechnie wiążącej wykładni prawa, dlatego przy nietypowych przypadkach, zwłaszcza w złożonych postępowaniach restrukturyzacyjnych, konieczna jest indywidualna analiza stanu prawnego.
W skrócie: w Rb-27S należności wykazuje się netto, bez VAT, natomiast „zaległości netto” obejmują tylko należności po terminie, które mogą być egzekwowane. Upadłość, wstrzymanie wykonania decyzji, brak upływu terminu raty lub odroczenia oraz postępowania układowe i restrukturyzacyjne wyłączają ujęcie należności w tej kolumnie.