W rubryce dotyczącej stosunku do powszechnego obowiązku obrony wpisz wyłącznie stan faktyczny wynikający z dokumentów. Sama kwalifikacja wojskowa i przyznanie kategorii zdrowia nie oznaczają jeszcze przeniesienia do rezerwy. Jeżeli nie odbywałeś służby i nie masz takiego wpisu w książeczce wojskowej, nie wpisuj „rezerwa” bez potwierdzenia w Wojskowym Centrum Rekrutacji.
Dlaczego pracodawca pyta o stosunek do obowiązku obrony?
Informacja o stosunku do powszechnego obowiązku obrony może być potrzebna pracodawcy do wykonania obowiązków wynikających z przepisów szczególnych. Ustawa o obronie Ojczyzny przewiduje sytuacje, w których pracodawca zawiadamia WCR o zatrudnieniu albo zwolnieniu osoby podlegającej obowiązkowi czynnej służby wojskowej, na przykład mającej określony przydział.
Nie oznacza to jednak, że każdy pracodawca może dowolnie żądać pełnych informacji wojskowych od każdego kandydata. W rekrutacji do zwykłej pracy cywilnej znaczenie ma zasada adekwatności i minimalizacji danych. Szersze wymagania mogą wynikać z przepisów regulujących konkretne stanowisko, zwłaszcza w służbach lub jednostkach publicznych.
Od 2019 roku pomocnicze wzory kwestionariuszy nie zawierają już wszystkich dawnych rubryk wojskowych. Pracodawca może jednak przygotować własny formularz, jeżeli zakres żądanych danych ma podstawę prawną. Podanie informacji dobrowolnie nie zastępuje tej podstawy.
Co wpisać w kwestionariuszu osobowym?
Najczęstszy problem dotyczy osoby, która stawiła się na kwalifikację wojskową, otrzymała kategorię zdrowia, ale nigdy nie pełniła służby i nie ma w książeczce wojskowej wpisu o przeniesieniu do rezerwy. Kwalifikacja wojskowa określa zdolność do służby i służy prowadzeniu ewidencji. Nie jest tym samym co odbycie służby ani automatyczne potwierdzenie każdego elementu statusu wojskowego.
Uregulowany stosunek do służby wojskowej trzeba odróżnić od samego podlegania powszechnemu obowiązkowi obrony. Jeżeli dokumenty nie potwierdzają przeniesienia do rezerwy ani innego uregulowania statusu, właściwszy będzie wpis „nieuregulowany stosunek do służby wojskowej” albo dokładne określenie wskazane przez formularz. Nie wpisuj stopnia ani specjalności wojskowej, jeżeli ich nie posiadasz.
Postępuj według następującej kolejności:
- Sprawdź książeczkę wojskową – odszukaj wpisy dotyczące kategorii zdrowia, przeniesienia do rezerwy, stopnia i specjalności wojskowej.
- Porównaj dane z treścią formularza – wpisz stan potwierdzony dokumentami, a pola, które cię nie dotyczą, oznacz jako „nie dotyczy” lub pozostaw zgodnie z instrukcją formularza.
- Nie utożsamiaj kategorii zdrowia z rezerwą – sama kategoria A, B, D albo E nie przesądza o tym, jaki wpis należy umieścić w rubryce statusu.
- Skontaktuj się z właściwym WCR – jeżeli książeczka jest pusta albo informacje są niejasne, poproś o potwierdzenie statusu i aktualizację dokumentu.
WCR, czyli Wojskowe Centrum Rekrutacji, zastąpiło dawne WKU. To właściwy organ do wyjaśnienia, czy dana osoba została przeniesiona do rezerwy, jaki ma status ewidencyjny i jakie dokumenty mogą ten status potwierdzić. Pracodawca ani osoba prowadząca rekrutację nie powinni zastępować WCR w rozstrzyganiu takich kwestii.
Jeżeli formularz wymaga stopnia wojskowego i specjalności, a nie odbywałeś służby, wpisz zgodnie z dokumentami „nie dotyczy” albo „brak”, jeśli taka forma jest dopuszczona. Nie przypisuj sobie stopnia szeregowego ani specjalności tylko dlatego, że pojawiają się w przykładowych formularzach internetowych.
Ochrona zatrudnienia przy powołaniu do służby
Samo wpisanie statusu wojskowego do kwestionariusza nie powoduje utraty pracy ani automatycznego objęcia szczególną ochroną. Ochrona wiąże się z konkretnym powołaniem do służby lub inną sytuacją wskazaną w ustawie o obronie Ojczyzny.
| Sytuacja | Czy ochrona obowiązuje? | Uwagi |
|---|---|---|
| Powołanie do czynnej służby wojskowej | Co do zasady tak | Od dnia powołania rozwiązanie stosunku pracy jest ograniczone, z wyjątkami przewidzianymi w ustawie. |
| Dobrowolna zasadnicza służba wojskowa | Tak, w zakresie określonym ustawą | Ochrona obejmuje szkolenie oraz okres po jego zakończeniu, w tym zasadniczo 12 miesięcy w przypadkach wskazanych w przepisach. |
| Umowa na okres próbny | Nie w pełnym zakresie | Przepisy o ochronie przewidują wyjątek dla umowy próbnej. |
| Umowa na czas określony krótszy niż 12 miesięcy | Nie w pełnym zakresie | Znaczenie ma rodzaj i długość umowy oraz podstawa powołania. |
| Likwidacja albo upadłość pracodawcy | Ochrona może nie działać | Ustawa przewiduje wyjątki od zakazu rozwiązania stosunku pracy. |
Pracownik powołany do służby powinien niezwłocznie przekazać pracodawcy dokument potwierdzający termin rozpoczęcia i rodzaj służby. Czas czynnej służby może zostać zaliczony do stażu pracy, od którego zależą między innymi uprawnienia urlopowe. Szczegółowe skutki zależą od rodzaju służby, terminu podjęcia pracy po zwolnieniu oraz tego, czy pracownik wraca do poprzedniego pracodawcy.
Czy pracodawca może skopiować książeczkę wojskową?
Pracodawca może zażądać przedstawienia dokumentu do wglądu, jeżeli jest to niezbędne do wykonania obowiązku wynikającego z przepisów albo do ustalenia uprawnienia pracowniczego. Nie wynika z tego automatycznie prawo do kopiowania całej książeczki i przechowywania jej w aktach.
Pracodawca powinien zebrać tylko informacje niezbędne do konkretnego celu. W niektórych sytuacjach wystarczy odnotowanie, że status sprawdzono na podstawie książeczki wojskowej lub zaświadczenia z WCR. Kopia może być uzasadniona wtedy, gdy dokument potwierdza uprawnienie wpływające na zatrudnienie lub staż, ale zakres przechowywanych danych nadal powinien odpowiadać zasadzie minimalizacji wynikającej z RODO.
Wątpliwości dotyczące podstawy żądania dokumentu najlepiej wyjaśnić z działem kadr. Jeżeli problem dotyczy samego statusu wojskowego, właściwym miejscem jest WCR, a nie nieaktualny wzór znaleziony w internecie.
Co zrobić, gdy dane w książeczce są niepełne?
Nie wpisuj informacji na podstawie przypuszczeń. Złóż zapytanie do właściwego WCR i zabierz książeczkę wojskową oraz dokument tożsamości. Po potwierdzeniu statusu możesz uzupełnić kwestionariusz albo przekazać pracodawcy zaświadczenie. Takie rozwiązanie jest bezpieczniejsze niż wpisanie „rezerwa” lub podanie nieistniejącego stopnia.
W razie rozbieżności między formularzem, książeczką i informacją uzyskaną podczas dawnej kwalifikacji wojskowej decydujące znaczenie ma aktualne potwierdzenie WCR.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej ani potwierdzenia statusu przez właściwe Wojskowe Centrum Rekrutacji.
