Przychody finansowe to korzyści ekonomiczne związane głównie z posiadaniem aktywów finansowych, inwestowaniem kapitału oraz operacjami na zobowiązaniach finansowych. Zaliczamy do nich przede wszystkim odsetki, dywidendy, dodatnie różnice kursowe i zyski ze sprzedaży inwestycji finansowych.
Czym są przychody finansowe?
Przychody finansowe są jednym z elementów rachunku zysków i strat (RZiS), gdzie wykazuje się je w pozycji G „Przychody finansowe”. Powstają w związku z działalnością finansową i inwestycyjną jednostki, a nie z jej podstawową działalnością operacyjną.
O przyporządkowaniu danego zdarzenia decyduje przede wszystkim rodzaj aktywa lub zobowiązania, którego ono dotyczy. Aktywa finansowe, takie jak lokaty, udziały, akcje, obligacje czy udzielone pożyczki, mogą generować przychody finansowe. Z kolei sprzedaż towarów, świadczenie usług albo sprzedaż produktów zasadniczo tworzą przychody operacyjne.
W księgach rachunkowych przychody finansowe ewidencjonuje się na koncie 750. Nie są one wpłatą właścicieli na kapitał, lecz zwiększeniem korzyści ekonomicznych jednostki, które wpływa na jej wynik finansowy.
Co zaliczamy do przychodów finansowych?
Najczęstsze kategorie przychodów finansowych można uporządkować według źródła ich powstania:
| Typ przychodu | Opis lub warunek wystąpienia |
|---|---|
| Odsetki | Odsetki od lokat, udzielonych pożyczek, należności, rachunków bankowych oraz dłużnych papierów wartościowych. |
| Dodatnie różnice kursowe | Powstają, gdy zmiana kursu waluty zwiększa wartość aktywów lub zmniejsza wartość zobowiązań w przeliczeniu na złote. |
| Zysk ze zbycia aktywów finansowych | Nadwyżka ceny sprzedaży inwestycji, na przykład akcji lub obligacji, nad jej wartością bilansową. |
| Dywidendy | Przychody z udziałów i akcji posiadanych w innych jednostkach, gdy podmiotowi przysługuje wypłata zysku. |
| Zmiana wartości inwestycji | Przychody wynikające ze wzrostu wartości godziwej lub rozwiązania niewykorzystanych rezerw związanych z operacjami finansowymi. |
Odsetki i zasada memoriałowa
Do tej grupy należą między innymi odsetki od lokat bankowych, udzielonych pożyczek, obligacji oraz przeterminowanych należności. Odsetki od należności z tytułu dostaw i usług również mogą być przychodem finansowym, mimo że sama sprzedaż towaru lub usługi była przychodem operacyjnym.
Przy ujmowaniu odsetek stosuje się zasadę memoriałową. Oznacza to, że przychód ujmuje się w okresie, którego dotyczy i w którym został naliczony, a nie dopiero w dniu faktycznego wpływu pieniędzy. Przykładowo odsetki należne za dany miesiąc mogą zostać wykazane jako przychód tego miesiąca, nawet jeśli kontrahent zapłaci je później.
Dodatnie różnice kursowe
Dodatnie różnice kursowe powstają wskutek zmian kursów walut. Przykładem jest sytuacja, w której wartość należności lub środków w walucie obcej po przeliczeniu na złote wzrasta. Przy wycenie walut stosuje się właściwy kurs, w tym średni kurs ogłaszany przez NBP, zależnie od rodzaju operacji i momentu wyceny.
Do przychodów finansowych zalicza się wyłącznie dodatni efekt różnic kursowych. Różnice ujemne są ujmowane po stronie kosztów finansowych. W praktyce trzeba też sprawdzić, czy dana różnica nie dotyczy przychodów przyszłych albo innej pozycji rozliczeniowej.
Dywidendy i zyski ze sprzedaży inwestycji
Dywidenda otrzymana z tytułu posiadanych udziałów lub akcji jest przychodem finansowym jednostki, ponieważ wynika z utrzymywania inwestycji kapitałowej. Podobnie traktuje się zysk ze sprzedaży aktywów finansowych. Wynik ustala się jako różnicę między ceną sprzedaży a wartością bilansową zbywanego składnika.
Co nie trafia do przychodów finansowych w RZiS?
Nie każda operacja dotycząca kapitału lub udziałów jest przychodem finansowym. Niektóre zdarzenia wpływają bezpośrednio na kapitał własny, dlatego nie ujmuje się ich w rachunku zysków i strat:
- Dywidendy i inne wypłaty z zysku dokonywane przez jednostkę na rzecz jej właścicieli.
- Wpłaty z zysku przedsiębiorstw państwowych i jednoosobowych spółek Skarbu Państwa.
- Zyski ze sprzedaży akcji lub udziałów własnych jednostki.
- Straty ze sprzedaży lub umorzenia akcji albo udziałów własnych.
Trzeba odróżnić dywidendę otrzymaną przez jednostkę od dywidendy wypłacanej przez tę jednostkę. Pierwsza może być przychodem finansowym, natomiast druga zmniejsza kapitał własny i nie jest przychodem w RZiS.
Jak ewidencjonuje się przychody finansowe?
Do ewidencji przychodów finansowych służy konto 750. Księguje się na nim między innymi odsetki, dywidendy, dodatnie różnice kursowe oraz zyski ze sprzedaży inwestycji finansowych. Szczegółowość ewidencji analitycznej powinna umożliwiać prawidłowe sporządzenie sprawozdania finansowego.
Konto 750 jest kontem wynikowym. Na koniec roku jego saldo przenosi się na konto 860, służące do ustalenia wyniku finansowego. W konsekwencji konto 750 nie wykazuje salda końcowego po zamknięciu ksiąg.
Najprostsze kryterium klasyfikacji: jeżeli korzyść wynika z posiadania, wyceny lub sprzedaży aktywów finansowych albo z operacji na zobowiązaniach finansowych, zwykle należy rozważyć ujęcie jej jako przychodu finansowego. Jeżeli natomiast wynika ze sprzedaży produktów, towarów lub usług, najczęściej jest przychodem operacyjnym.
