EBITDA – co to za wskaźnik i jak go obliczyć?

EBITDA to zysk przed odsetkami, podatkami oraz amortyzacją. Pokazuje wynik działalności operacyjnej firmy, ale nie jest przepływem pieniężnym ani pełną miarą jej kondycji finansowej.

Co oznacza skrót EBITDA?

EBITDA pochodzi od angielskiego Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization, czyli zysku przed odsetkami, podatkami, amortyzacją rzeczowych aktywów trwałych oraz amortyzacją wartości niematerialnych i prawnych.

Wskaźnik służy jako uproszczona miara efektywności operacyjnej. Pomija koszty finansowania, obciążenia podatkowe i odpisy amortyzacyjne, dzięki czemu pozwala skupić się na tym, ile firma wypracowuje na podstawowej działalności. Ułatwia też porównywanie przedsiębiorstw o różnym poziomie zadłużenia, odmiennej polityce podatkowej lub działających w różnych krajach.

Nie oznacza to jednak, że EBITDA pokazuje gotówkę dostępną na koncie. Nie uwzględnia między innymi wydatków inwestycyjnych, zmian kapitału obrotowego, spłaty zadłużenia ani faktycznie zapłaconych podatków.

Jak obliczyć EBITDA?

EBITDA można obliczyć na dwa podstawowe sposoby. Pierwszy rozpoczyna się od zysku netto, a drugi od zysku operacyjnego, czyli EBIT. W prawidłowo przygotowanym zestawieniu obie metody prowadzą do tego samego wyniku.

Wzór podstawowy:

EBITDA = EBIT + amortyzacja

Alternatywnie:

EBITDA = zysk netto + podatek dochodowy + odsetki + amortyzacja

Przykładowo, jeśli zysk netto wynosi 180 000 zł, podatek dochodowy 50 000 zł, odsetki 35 000 zł, a amortyzacja 40 000 zł, obliczenie wygląda następująco:

EBITDA = 180 000 zł + 50 000 zł + 35 000 zł + 40 000 zł = 305 000 zł

Przy drugiej metodzie wynik będzie taki sam, jeśli zysk operacyjny EBIT wynosi 265 000 zł. Po dodaniu amortyzacji w wysokości 40 000 zł otrzymujemy 305 000 zł.

Amortyzacja jest kosztem księgowym, który rozlicza zużywanie się majątku lub stopniową utratę wartości aktywów niematerialnych. W momencie ujęcia odpisu nie dochodzi do bieżącego wypływu gotówki, dlatego dodaje się go z powrotem do EBIT. Nie oznacza to jednak, że majątek firmy nie wymaga późniejszych nakładów na utrzymanie lub odtworzenie.

W praktyce można spotkać także skorygowaną EBITDA. Uwzględnia ona korekty dotyczące na przykład zdarzeń jednorazowych, kosztów restrukturyzacji lub innych pozycji, które według firmy nie odzwierciedlają powtarzalnej działalności. Taką wartość trzeba analizować ostrożnie, ponieważ zakres korekt może być różny w poszczególnych przedsiębiorstwach.

Dlaczego EBITDA jest używana i skąd biorą się kontrowersje?

EBITDA jest popularna, ponieważ można ją szybko obliczyć i wykorzystać do wstępnych porównań. Odsetki zależą od sposobu finansowania, podatki od jurysdykcji i sytuacji podatkowej, a amortyzacja między innymi od wieku oraz struktury aktywów. Wyłączenie tych elementów pomaga ocenić samą działalność operacyjną.

Wskaźnik nie jest jednak miarą określoną w standardach GAAP ani samodzielnym standardowym miernikiem rachunkowości finansowej. Spółki mogą różnie definiować dodatkowe korekty, zwłaszcza przy prezentowaniu EBITDA skorygowanej. Z tego powodu przed porównaniem trzeba sprawdzić, jakie pozycje uwzględniono w obliczeniu.

Najważniejsze zalety i ograniczenia EBITDA można ująć następująco:

• Porównywalność – ułatwia zestawienie firm o różnej strukturze kapitałowej i polityce podatkowej.
• Prostota – można ją obliczyć na podstawie danych z rachunku zysków i strat.
• Szybka ocena operacyjna – pokazuje, jak firma radzi sobie przed uwzględnieniem finansowania i amortyzacji.
• Brak nakładów inwestycyjnych – nie pokazuje, ile środków trzeba przeznaczyć na zakup i odtworzenie majątku.
• Brak informacji o gotówce – nie uwzględnia zmian należności, zapasów i zobowiązań w kapitale obrotowym.
• Ryzyko zbyt korzystnego obrazu – wysoka EBITDA może maskować duże zadłużenie, podatki lub wysokie koszty utrzymania aktywów.

To właśnie pomijanie kosztu kapitału i inwestycji jest jednym z głównych argumentów krytyków tego miernika. Warren Buffett wielokrotnie wskazywał, że przedsiębiorstwo nie może ignorować wydatków potrzebnych do utrzymania majątku tylko dlatego, że amortyzacja jest kosztem niepieniężnym.

Różnica między EBITDA a przepływami pieniężnymi z działalności operacyjnej ma duże znaczenie. Przepływy pieniężne uwzględniają między innymi zmiany w należnościach, zapasach i zobowiązaniach. Firma może więc wykazywać wysoką EBITDA, a jednocześnie mieć problemy z płynnością, gdy klienci nie płacą na czas lub środki są zamrożone w zapasach.

Gdzie stosuje się EBITDA?

Jednym z najczęstszych zastosowań jest porównywanie firm w obrębie tej samej branży. Sama wartość EBITDA nie wystarcza do rzetelnej oceny, dlatego analitycy często sprawdzają także marżę EBITDA, czyli relację EBITDA do przychodów. Pozwala ona porównać efektywność operacyjną przedsiębiorstw o różnej skali.

W wycenie spółek wykorzystuje się między innymi mnożnik EV/EBITDA. EV oznacza wartość przedsiębiorstwa, a mnożnik pokazuje, ile razy EBITDA rynek wycenia daną firmę. Narzędzie to jest często stosowane przy analizie transakcji fuzji i przejęć, ale wynik zależy od porównywalności spółek, branży, perspektyw wzrostu i poziomu zadłużenia.

Banki i inni kredytodawcy mogą wykorzystywać EBITDA przy analizie zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu. Nie jest to jednak równoznaczne z oceną faktycznej gotówki dostępnej na spłatę zobowiązań. Dlatego analiza zadłużenia powinna obejmować także przepływy pieniężne, harmonogram spłat, odsetki i wydatki inwestycyjne.

EBITDA ma szczególne ograniczenia w firmach kapitałochłonnych, na przykład posiadających flotę pojazdów, fabryki lub rozbudowaną infrastrukturę. W takich podmiotach amortyzacja może być wysoka, ale odzwierciedla zużywanie aktywów, które trzeba regularnie naprawiać albo zastępować.

EBITDA jest więc użytecznym punktem wyjścia do analizy, lecz nie powinna być jedynym kryterium oceny. Najlepiej zestawić ją z EBIT, zyskiem netto, przepływami pieniężnymi, nakładami inwestycyjnymi oraz wskaźnikami zadłużenia. Jej główna zaleta to szybkość i porównywalność, a główne ograniczenie polega na tym, że upraszcza obraz realnych przepływów firmy.