Staż z urzędu pracy to forma aktywizacji zawodowej, a nie umowa o pracę. Osoba bezrobotna wykonuje zadania u organizatora, zdobywa doświadczenie i otrzymuje stypendium, ale nie staje się pracownikiem etatowym. Na staż kieruje starosta, a formalności prowadzi właściwy powiatowy urząd pracy.
Kto może skorzystać ze stażu?
Podstawowym warunkiem jest posiadanie statusu osoby bezrobotnej i rejestracja w PUP. Sam wiek ani poziom wykształcenia nie wykluczają z udziału. Ze stażu mogą korzystać także osoby po 30., 40. czy 50. roku życia, szczególnie gdy chcą wrócić na rynek pracy, zmienić branżę albo uzupełnić praktyczne umiejętności.
Możliwość skierowania na staż powinna wynikać z ustaleń z doradcą zawodowym i indywidualnego planu działania. Program stażu powinien uwzględniać predyspozycje, stan zdrowia, wykształcenie oraz dotychczasową wiedzę osoby bezrobotnej.
Najważniejsze warunki udziału to:
- posiadanie statusu osoby bezrobotnej i rejestracja w powiatowym urzędzie pracy
- ustalenie stażu jako formy aktywizacji w indywidualnym planie działania
- spełnienie wymagań konkretnego programu i stanowiska
- uzyskanie skierowania oraz zawarcie umowy przed rozpoczęciem stażu
Czy każdy bezrobotny dostanie staż?
Nie. Samo spełnienie warunków nie gwarantuje miejsca. Liczba staży zależy od środków, którymi dysponuje lokalny PUP, dostępnych programów i liczby zaakceptowanych wniosków. Urząd może czasowo wstrzymać nabór, gdy budżet przeznaczony na tę formę aktywizacji zostanie wyczerpany.
Przed złożeniem wniosku sprawdź komunikaty swojego urzędu, aktualny regulamin oraz możliwość finansowania stażu. Zasady naboru i dostępne terminy mogą różnić się między powiatami.
Jak zdobyć staż z urzędu pracy?
Procedura może rozpocząć się od oferty PUP albo od samodzielnego znalezienia organizatora. W obu przypadkach staż zaczyna się dopiero po zaakceptowaniu wniosku, skierowaniu i podpisaniu właściwej umowy.
- Zarejestruj się w PUP i potwierdź, że masz status osoby bezrobotnej.
- Porozmawiaj z doradcą zawodowym o stażu i wpisaniu go do indywidualnego planu działania.
- Sprawdź oferty urzędu albo samodzielnie znajdź pracodawcę lub innego organizatora zainteresowanego przygotowaniem miejsca stażu.
- Ustal program, stanowisko, miejsce, wymiar czasu oraz opiekuna stażysty.
- Dopilnuj, aby organizator złożył wniosek do PUP, a po jego akceptacji podpisz umowę przed rozpoczęciem stażu.
Formalnie umowę zawierają trzy strony: starosta, organizator stażu i osoba bezrobotna. Starosta jest podmiotem kierującym na staż, natomiast czynności administracyjne wykonuje w jego imieniu powiatowy urząd pracy. Organizator może wskazać we wniosku konkretną osobę bezrobotną, ale nie może rozpocząć stażu przed uzyskaniem zgody i dopełnieniem formalności.
Jakie są warunki odbywania stażu?
Standardowy staż trwa zazwyczaj od 3 do 6 miesięcy. Staż zakończony potwierdzeniem nabycia wiedzy lub umiejętności może trwać od 3 do 12 miesięcy. Program realizuje się pod opieką osoby wyznaczonej przez organizatora. Staż może odbywać się stacjonarnie, zdalnie albo hybrydowo, jeśli przewiduje to umowa i program.
| Cecha | Staż standardowy | Staż z potwierdzeniem kwalifikacji |
|---|---|---|
| Czas trwania | Od 3 do 6 miesięcy | Od 3 do 12 miesięcy |
| Efekt końcowy | Zaświadczenie o odbyciu stażu i opinia organizatora | Zaświadczenie oraz dokument potwierdzający wiedzę lub umiejętności |
| Forma potwierdzenia | Dokumentacja realizacji programu | Egzamin zawodowy, czeladniczy, kwalifikacja wolnorynkowa lub inny uznawany dokument |
| Dodatkowa korzyść | Zdobycie doświadczenia i praktycznych umiejętności | Możliwość uzyskania dodatku do stypendium po zdobyciu dokumentu w wymaganym terminie |
Wymiar stażu nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo. Dla osoby z umiarkowanym albo znacznym stopniem niepełnosprawności limit wynosi 7 godzin dziennie i 35 godzin tygodniowo. Program nie może być realizowany krócej niż 20 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy.
Przy stażu z potwierdzeniem kwalifikacji program jest podporządkowany wymaganiom egzaminu lub innej formy weryfikacji. Jeżeli uczestnik uzyska dokument w ciągu 12 miesięcy od zakończenia stażu, może otrzymać dodatek w wysokości 20% zasiłku dla bezrobotnych za każdy pełny miesiąc zrealizowanego stażu.
Stypendium, dni wolne i L4
Stażysta otrzymuje z PUP stypendium w wysokości 160% zasiłku dla bezrobotnych. Konkretna kwota zależy więc od aktualnej wysokości zasiłku i może zmieniać się po waloryzacji. Stypendium jest co do zasady zwolnione z podatku dochodowego. Za okres pobierania stypendium zasiłek dla bezrobotnych nie przysługuje.
Najważniejsze uprawnienia stażysty obejmują:
- prawo do 2 dni wolnych za każde 30 dni kalendarzowych stażu, udzielanych na wniosek i płatnych w wysokości stypendium
- zachowanie prawa do 50% stypendium za okres udokumentowanej niezdolności do pracy
- wliczanie okresu pobierania stypendium do okresów składkowych oraz okresu wymaganego do nabycia lub zachowania niektórych uprawnień pracowniczych
- otrzymanie od starosty zaświadczenia o odbyciu stażu oraz opinii organizatora opisującej zadania, wiedzę i umiejętności
O zwolnieniu lekarskim trzeba niezwłocznie poinformować organizatora i PUP. Nieobecność powinna być prawidłowo udokumentowana. Stażysta nie korzysta jednak z urlopu wypoczynkowego na takich zasadach jak pracownik zatrudniony na etacie.
Staż nie gwarantuje zatrudnienia po zakończeniu programu. Organizator nie musi podpisać umowy o pracę, chyba że obowiązek zatrudnienia wynika z konkretnej umowy lub warunków danego programu. Staż może jednak ułatwić rekrutację, ponieważ pozwala zdobyć aktualne doświadczenie i zaprezentować kompetencje w rzeczywistym środowisku pracy.
Czy można przerwać staż?
Staż może zostać przerwany na wniosek stażysty, organizatora albo starosty. Rezygnacja bez uzasadnionej przyczyny może jednak skutkować utratą statusu osoby bezrobotnej, a w określonych sytuacjach także obowiązkiem zwrotu kosztów poniesionych w związku ze stażem.
Za ważną przyczynę może zostać uznana między innymi choroba, podjęcie pracy, rozpoczęcie nauki lub działalności gospodarczej, a także naruszanie przez organizatora programu albo warunków stażu. Przy problemach z miejscem stażu skontaktuj się jak najszybciej z opiekunem z PUP i zachowaj dokumenty potwierdzające przyczynę rezygnacji. Bez uzgodnienia z urzędem nie przerywaj stażu samowolnie.
Najważniejsza decyzja przed rozpoczęciem programu dotyczy dopasowania stażu do celu zawodowego. Dobrze opisany program może dać doświadczenie, dokument potwierdzający umiejętności i realną szansę na dalsze zatrudnienie, ale miejsce zależy od lokalnego finansowania i nie zastępuje umowy o pracę.
Informacje o stypendium, naborach i szczegółowych warunkach mogą zmieniać się wraz z przepisami oraz regulaminem właściwego powiatowego urzędu pracy. Przed złożeniem wniosku sprawdź aktualne zasady w swoim PUP.
