Firmę zarejestrowaną w Polsce sprawdzisz w Białej liście podatników VAT, a kontrahenta z Unii Europejskiej – w systemie VIES Komisji Europejskiej. Przy płatności powyżej 15 000 zł brutto sprawdź także, czy rachunek z faktury znajduje się w wykazie na dzień zlecenia przelewu.
Gdzie sprawdzić status VAT firmy?
Wybór wyszukiwarki zależy od siedziby kontrahenta. Polska firma powinna być sprawdzona w wykazie prowadzonym przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, czyli w Białej liście podatników VAT. Znajdziesz tam między innymi informację, czy podmiot jest podatnikiem VAT czynnym, zwolnionym, wykreślonym albo przywróconym do rejestru.
W przypadku firmy z innego państwa Unii Europejskiej użyj systemu VIES. To wyszukiwarka Komisji Europejskiej, która pobiera dane z krajowych baz VAT i potwierdza, czy numer jest aktywny dla transakcji wewnątrzwspólnotowych.
Jak sprawdzić polską firmę na Białej liście VAT?
Wyszukiwarka dostępna na portalu podatki.gov.pl pozwala znaleźć kontrahenta po numerze NIP, REGON, nazwie albo numerze rachunku bankowego. Najmniej ryzykowne jest wyszukiwanie po NIP, ponieważ ogranicza możliwość pomylenia firm o podobnych nazwach.
Przed przelewem wykonaj następujące czynności:
- Otwórz wyszukiwarkę Białej listy VAT i wybierz sposób wyszukiwania, najlepiej po numerze NIP.
- Sprawdź status podatnika oraz dane firmy, w tym nazwę lub imię i nazwisko przedsiębiorcy.
- Porównaj rachunek z faktury z rachunkiem w wykazie, zwłaszcza gdy wartość jednorazowej transakcji przekracza 15 000 zł brutto.
- Zapisz potwierdzenie wyszukiwania w formie wydruku, pliku PDF albo zrzutu ekranu z datą i identyfikatorem zapytania.
Biała lista pokazuje rachunki rozliczeniowe związane z działalnością gospodarczą, zgłoszone organom podatkowym i potwierdzone za pośrednictwem systemu STIR. Nie muszą się na niej pojawić prywatne rachunki osobiste ani rachunki podatników zwolnionych z VAT. Sam brak rachunku na liście nie zawsze oznacza więc nieprawidłowość, ale przed płatnością trzeba wyjaśnić tę rozbieżność z kontrahentem.
Numer rachunku należy sprawdzić w dniu zlecenia przelewu. Wykaz jest aktualizowany, dlatego kontrola wykonana kilka dni wcześniej może nie odzwierciedlać danych obowiązujących w dniu płatności.
Jeżeli rachunek podany na fakturze nie znajduje się w wykazie, przed przelewem:
- porównaj numer rachunku znak po znaku z danymi na Białej liście,
- poproś kontrahenta o wyjaśnienie rozbieżności,
- sprawdź, czy rachunek jest firmowym rachunkiem rozliczeniowym,
- zachowaj wynik weryfikacji i korespondencję dotyczącą płatności.
Jak sprawdzić firmę z UE w systemie VIES?
W systemie VIES wybierz państwo kontrahenta i wpisz jego numer VAT UE, zwykle wraz z właściwym przedrostkiem kraju, na przykład DE dla Niemiec albo FR dla Francji. Wynik pokaże, czy numer jest aktywny dla celów transakcji wewnątrzwspólnotowych.
Status nieaktywny może oznaczać, że numer nie istnieje, nie został aktywowany dla transakcji unijnych albo rejestracja nie została jeszcze zakończona. VIES jest wyszukiwarką, a nie niezależnym rejestrem. Jeśli numer kontrahenta nie przechodzi weryfikacji, wyjaśnij sprawę z firmą lub skontaktuj się z administracją podatkową jej państwa.
Po sprawdzeniu zachowaj potwierdzenie weryfikacji jako plik PDF, wydruk lub zrzut ekranu. Dokument powinien wskazywać numer, państwo, wynik oraz datę sprawdzenia.
Jakie narzędzie wybrać?
| Narzędzie | Dotyczy | Główne zastosowanie |
|---|---|---|
| Biała lista podatników VAT | Firmy zarejestrowane w Polsce | Sprawdzenie statusu VAT oraz rachunku rozliczeniowego |
| VIES | Firmy z państw Unii Europejskiej | Potwierdzenie aktywności numeru VAT UE |
Co grozi za brak weryfikacji rachunku?
Jeżeli zapłacisz kontrahentowi kwotę przekraczającą 15 000 zł brutto na rachunek spoza Białej listy, możesz utracić możliwość zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodu. Może powstać także odpowiedzialność solidarna za VAT kontrahenta, jeżeli nie ureguluje on podatku należnego od danej transakcji.
W określonych przypadkach można ograniczyć te konsekwencje, składając zawiadomienie ZAW-NR do właściwego urzędu skarbowego. Termin na zgłoszenie wynosi co do zasady 7 dni od zlecenia przelewu. Z tego powodu nie należy odkładać weryfikacji na później, gdy rachunek można sprawdzić przed zapłatą.
Najbezpieczniejszy schemat jest prosty: dla polskiego kontrahenta sprawdź status i konto w Białej liście, dla unijnego – numer VAT UE w VIES, a wynik każdej weryfikacji zachowaj razem z dokumentami transakcji.