Faktoring odwrotny, nazywany także zakupowym, to finansowanie zobowiązań przedsiębiorstwa. Faktor opłaca fakturę za towary lub usługi bezpośrednio dostawcy, a firma spłaca faktora w późniejszym, ustalonym terminie. W przeciwieństwie do faktoringu klasycznego usługa dotyczy zakupów, a nie należności ze sprzedaży.
Jak działa faktoring odwrotny?
W transakcji uczestniczą trzy strony: przedsiębiorca dokonujący zakupu, jego dostawca oraz faktor, czyli firma faktoringowa. Przedsiębiorca przekazuje faktorowi fakturę, fakturę pro forma albo inny dokument potwierdzający zakup. Po zaakceptowaniu finansowania faktor przelewa środki dostawcy, a zobowiązanie przedsiębiorcy zostaje przeniesione na faktora.
Firma nie musi więc płacić za zakup w dniu wystawienia faktury ani korzystać wyłącznie z własnej gotówki. Spłaca faktora w terminie zapisanym w umowie, czasem jednorazowo, a czasem w ustalonych ratach. Dostępne warunki zależą od oceny przedsiębiorstwa, limitu faktoringowego i oferty konkretnego faktora.
Przykładowo firma pana Anatola kupiła od importera zapas towaru z 7-dniowym terminem płatności. W tym samym czasie musi uregulować inne zobowiązania, więc nie chce zamrażać całej gotówki w jednym zakupie. Przekazuje fakturę faktorowi, który płaci dostawcy, a przedsiębiorca spłaca finansowanie w późniejszym terminie. Towar może być dalej sprzedawany, a firma zachowuje środki na bieżące wydatki.
Faktoring odwrotny nie jest kredytem bankowym. W typowej konstrukcji usługi nie stanowi kredytu odnotowywanego w BIK. Nie oznacza to jednak, że faktor nie ocenia firmy. Zwykle analizuje jej dokumenty finansowe, sytuację płatniczą, planowane obroty oraz może wymagać zabezpieczenia.
Faktoring odwrotny a faktoring klasyczny
Najważniejsza różnica dotyczy strony transakcji, której potrzebne jest finansowanie. W faktoringu klasycznym przedsiębiorca sprzedaje faktury faktorowi, aby szybciej otrzymać pieniądze od swoich odbiorców. W faktoringu odwrotnym faktor finansuje faktury zakupowe przedsiębiorstwa.
| Cecha | Faktoring klasyczny | Faktoring odwrotny |
|---|---|---|
| Co jest finansowane? | Należności wynikające ze sprzedaży towarów lub usług | Zobowiązania wynikające z zakupów firmowych |
| Kto korzysta z usługi? | Sprzedawca wystawiający fakturę | Nabywca towarów lub usług |
| Komu wypłacane są środki? | Klientowi faktora, czyli sprzedawcy | Dostawcy przedsiębiorcy korzystającego z finansowania |
| Cel finansowania | Szybsze odzyskanie pieniędzy od kontrahentów | Odroczenie zapłaty za zakup i ochrona bieżącej płynności |
| Cesja wierzytelności | Zwykle występuje | Zależnie od konstrukcji usługi nie jest podstawą finansowania faktur sprzedażowych |
Dlaczego przedsiębiorcy korzystają z faktoringu odwrotnego?
Usługa może być przydatna nie tylko wtedy, gdy firmie chwilowo brakuje gotówki. Sprawdza się także przy zakupach sezonowych, większych zamówieniach i transakcjach, w których dostawca oczekuje szybkiej zapłaty.
Najczęściej wskazywane korzyści to:
- Zachowanie płynności finansowej – firma nie musi angażować całej gotówki w zakup, a środki może przeznaczyć na wynagrodzenia, podatki lub inne zobowiązania.
- Terminowe płatności wobec dostawców – dostawca otrzymuje pieniądze zgodnie z ustaleniami, co pomaga budować wizerunek rzetelnego partnera.
- Możliwość uzyskania skonta – gdy dostawca obniża cenę za wcześniejszą płatność, rabat może częściowo albo całkowicie pokryć koszt finansowania.
- Elastyczny termin spłaty – przedsiębiorca może ustalić z faktorem późniejszy termin płatności lub rozłożenie zobowiązania na raty.
- Brak typowego wpływu na BIK – faktoring odwrotny nie jest kredytem bankowym, dlatego nie działa na historię kredytową firmy w taki sam sposób jak kredyt lub pożyczka.
Trzeba jednak porównać koszt faktoringu z korzyścią z odroczenia płatności albo uzyskanego skonta. Jeżeli opłaty przewyższą rabat i wartość zachowanej płynności, transakcja może być nieopłacalna.
Jak uruchomić faktoring odwrotny?
Procedura zależy od faktora, ale zwykle obejmuje następujące etapy:
- Złożenie zamówienia – przedsiębiorca kupuje towary lub usługi i otrzymuje od dostawcy fakturę, fakturę pro forma albo inny dokument zakupu.
- Kontakt z faktorem – firma przekazuje dokument i określa potrzebną kwotę oraz oczekiwany termin spłaty.
- Przekazanie dokumentacji – faktor może poprosić o sprawozdania finansowe, wyciągi bankowe, pliki JPK_VAT, informacje podatkowe oraz dokumenty dotyczące zabezpieczenia.
- Weryfikacja i podpisanie umowy – faktor ocenia firmę, ustala limit finansowania i przedstawia warunki współpracy.
- Płatność do dostawcy – po akceptacji faktor przekazuje środki dostawcy, a przedsiębiorca spłaca zobowiązanie według ustalonego harmonogramu.
W umowie określa się między innymi limit faktoringowy, czyli maksymalną kwotę, którą faktor może przeznaczyć na spłatę zobowiązań wobec dostawców. Niektóre oferty działają odnawialnie, dlatego spłata części wykorzystanego finansowania może zwolnić środki na kolejne faktury.
Ile kosztuje faktoring odwrotny?
Dokładny koszt zależy od kwoty faktury, okresu finansowania, limitu, oceny ryzyka i warunków umowy. Opłaty można podzielić na stałe i zmienne:
- Opłaty stałe – mogą obejmować jednorazową opłatę przygotowawczą za uruchomienie limitu oraz opłaty związane z przygotowaniem lub zmianą umowy.
- Odsetki od finansowania – rosną wraz z kwotą sfinansowanej faktury i czasem, przez który przedsiębiorca korzysta ze środków.
- Prowizja faktoringowa – może być naliczana od wartości finansowanej faktury albo od wykonanej operacji.
- Opłata za niewykorzystany limit – występuje tylko w niektórych ofertach, dlatego trzeba sprawdzić ją przed podpisaniem umowy.
Wynagrodzenie faktora, w tym prowizje i odsetki, może co do zasady stanowić dla przedsiębiorcy koszt uzyskania przychodu, jeżeli spełnia warunki podatkowe. Sposób ujęcia konkretnej transakcji zależy od jej konstrukcji i zasad rachunkowości stosowanych w firmie, dlatego szczegóły warto skonsultować z księgowym.
Faktoring odwrotny jest rozwiązaniem dla firmy, która chce finansować zakupy, zachować terminowość płatności i zyskać czas na zgromadzenie środków. Największą korzyść przynosi wtedy, gdy koszt usługi jest niższy niż wartość skonta, utraconych możliwości zakupowych albo problemów wynikających z opóźnienia płatności.
