Jakie są funkcje finansów publicznych?

Dotyczą one każdego, a nie każdy wie czym dokładnie są i jakie mają zadanie. Sprawdź, obowiązujące funkcje finansów publicznych i dowiedz się, kto rozdysponowuje środkami państwa.

Czym są finanse publiczne?

Finanse publiczne to zasoby pieniężne, jakimi dysponuje państwo. Zalicza się do tego procesy gromadzenia środków i ich podziału. Do finansów publicznych zalicza się także fundusze gromadzone i rozdysponowane poza budżetem, czyli fundusze parabudżetowe, budżety samorządu terytorialnego oraz finanse systemu ubezpieczeń społecznych. 

Głównym źródłem tych środków są podatki, ubezpieczenia, składki na Fundusz Pracy, składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, wszelkie opłaty, wpłaty z zysku przedsiębiorstw państwowych i spółek skarbu państwa oraz inne świadczenia, które wynikają z odrębnych przepisów.

Główne zadania finansów publicznych

Procesów, jakie zachodzą z udziałem finansów publicznych jest wiele. Jednak do głównych należą:

• gromadzenie dochodów i przychodów publicznych,
• wydatkowanie środków publicznych,
• finansowanie zapotrzebowania pożyczkowego budżetu państwa,
• zaciąganie zobowiązań związanych ze środkami publicznymi,
• zarządzanie środkami publicznymi,
• zarządzanie długiem publicznym,
• rozliczenia finansowe z budżetem Unii Europejskiej.

Kto dysponuje finansami publicznymi?

Aby funkcje finansów publicznych i inne zadania zostały poprawnie wykonane, ktoś musi odpowiednio zarządzać tymi środkami. Do sektora finansów publicznych należą:

• organy władzy publicznej – organy administracji rządowej, organy kontroli państwowej i ochrony prawa oraz sądy i trybunały,
• jednostki samorządu terytorialnego,
• jednostki budżetowe,
• samorządowe zakłady budżetowe,
• agencje wykonawcze,
• instytucje gospodarki budżetowej,
• państwowe fundusze celowe,
• ZUS i zarządzane przez niego fundusze oraz Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i fundusze zarządzane przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego,
• NFZ,
• samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej,
• uczelnie publiczne,
• PAN i tworzone przez nią jednostki organizacyjne,
• państwowe i samorządowe instytucje kultury. 

Główne funkcje finansów publicznych

Realizacji celów finansów publicznych, jakimi są osiąganie efektywności gospodarczej, realizacja sprawiedliwości społecznej oraz osiąganie stabilności gospodarczej, służą ich określone funkcje. Są to:

• funkcja alokacyjna –  związana jest z pobieraniem i gromadzeniem środków pieniężnych, aby móc wykorzystać je w realizacji zadań publicznych,
• funkcja redystrybucyjna – polega na zmniejszaniu różnicy w społeczneństwie wynikającej z podziału na bogatszych i biedniejszych, poprzez obciążenia podatkowe tych pierwszych i wspieranie grup uboższych, np. poprzez zasiłki, renty, emerytury, czy wsparcie finansowe na badania i rozwój,
• funkcja stabilizacyjna – jej zadaniem jest łagodzenie skutków działania funkcji alokacyjnej i dystrybucyjnej. 

Funkcje finansów publicznych w Polsce – podstawa prawna

W Polsce nie ma jednego dokumentu, który opisuje wszystkie sprawy dotyczące finansów publicznych. Regulacje te są rozproszone – część znajduje się w Konstytucji RP w X rozdziale, część w kilkunastu ustawach i kilkudziesięciu rozporządzeniach. Jednak najważniejszą z nich jest ustawa o finansach publicznych z 27 sierpnia 2009 roku. Dostępna jest ona w Dzienniku Ustaw. 

BROWARMIA