Strona główna  /  Formy prawne  /  Spółka z o.o. – czy można być jedynym wspólnikiem?

Spółka z o.o. – czy można być jedynym wspólnikiem?

Formy prawne
Biuro biznesowe

Tak. Można być jedynym wspólnikiem spółki z o.o., a prowadzenie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest legalne. Jedynym wspólnikiem może zostać osoba fizyczna albo osoba prawna. Trzeba jednak odróżnić założenie spółki od późniejszego nabycia wszystkich jej udziałów. Art. 151 § 2 Kodeksu spółek handlowych ogranicza tylko pierwszy z tych etapów.

Jednoosobowa spółka z o.o. – co to oznacza?

Jednoosobowa spółka z o.o. to spółka, w której wszystkie udziały należą do jednego wspólnika. Nie oznacza to, że wspólnik i spółka są tym samym podmiotem. Spółka ma własną osobowość prawną, majątek, zobowiązania i organy.

Jedyny wspólnik wykonuje uprawnienia zgromadzenia wspólników. Może również zostać jedynym członkiem zarządu, ponieważ zarząd spółki z o.o. może być jednoosobowy. Taki układ daje pełną kontrolę nad decyzjami, ale nie zwalnia z przestrzegania przepisów KSH, prowadzenia dokumentacji ani rozdzielenia majątku prywatnego od majątku spółki.

Kiedy jednoosobowa spółka nie może założyć kolejnej spółki?

Ograniczenie wynika z art. 151 § 2 KSH. Zgodnie z tym przepisem spółka z o.o. nie może zostać zawiązana wyłącznie przez inną jednoosobową spółkę z o.o. Zakaz dotyczy więc sytuacji, w której istniejąca jednoosobowa spółka miałaby samodzielnie utworzyć nową spółkę i objąć w niej wszystkie udziały od początku.

Decydujące jest słowo „zawiązanie”. Przepis odnosi się do etapu tworzenia nowej spółki, a nie do całego późniejszego funkcjonowania spółek. Nie można więc wyciągać z niego wniosku, że jednoosobowa spółka z o.o. nigdy nie może posiadać wszystkich udziałów innej spółki.

W praktyce dopuszczalne są między innymi następujące sytuacje:

  • spółkę zakłada osoba fizyczna, która obejmuje wszystkie udziały i zostaje jedynym wspólnikiem,
  • spółkę zakłada wieloosobowa spółka z o.o., obejmując 100% udziałów,
  • po rejestracji spółki jeden wspólnik nabywa udziały pozostałych wspólników,
  • jednoosobowa spółka z o.o. nabywa wszystkie udziały już istniejącej spółki.

Przykładowo, spółka A mająca kilku wspólników może utworzyć spółkę B i objąć w niej wszystkie udziały. Jeżeli później jeden wspólnik nabędzie wszystkie udziały spółki A, spółka A stanie się jednoosobowa, a jednocześnie nadal może pozostać jedynym wspólnikiem spółki B. Taki skutek nie narusza art. 151 § 2 KSH, ponieważ nie doszło do niedopuszczalnego zawiązania spółki przez jednoosobową spółkę.

Jakie formalności pojawiają się w codziennym działaniu?

Największe trudności nie wynikają z samego faktu posiadania wszystkich udziałów, lecz z konieczności zachowania formalnego rozdziału między wspólnikiem, zarządem i spółką. Szczególne znaczenie ma sytuacja, w której jedyny wspólnik jest równocześnie jedynym członkiem zarządu.

Umowy i czynności z samym sobą

Art. 210 § 2 KSH przewiduje, że czynność prawna między jedynym wspólnikiem a reprezentowaną przez niego spółką wymaga formy aktu notarialnego, jeżeli wspólnik jest jednocześnie jedynym członkiem zarządu. Dotyczy to nie tylko klasycznej umowy, lecz także innych czynności prawnych między tymi podmiotami.

Przykładowo, szczególnej ostrożności wymagają umowy dotyczące pożyczki, sprzedaży składników majątku, najmu, świadczenia usług albo innych rozliczeń między wspólnikiem a spółką. Po dokonaniu czynności notariusz zawiadamia sąd rejestrowy, przesyłając wypis aktu notarialnego.

Jeżeli jedyny wspólnik nie jest członkiem zarządu, zastosowanie mogą mieć inne zasady reprezentacji. Nadal trzeba jednak zachować formę wymaganą przez KSH dla oświadczeń składanych spółce przez jedynego wspólnika. Zwykła ustna ustalenie może nie wystarczyć, a w określonych przypadkach prowadzi do nieważności czynności.

Na etapie spółki z o.o. w organizacji występuje jeszcze dodatkowe ograniczenie. Jedyny wspólnik co do zasady nie może reprezentować takiej spółki, poza zgłoszeniem jej do rejestru. Przy czynnościach potrzebny może być inny członek zarządu albo pełnomocnik, z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z przepisów.

Zalety i wyzwania

Jednoosobowa spółka z o.o. łączy kontrolę właściwą działalności prowadzonej samodzielnie z odrębnością majątkową spółki. Przed podjęciem decyzji trzeba jednak uwzględnić także koszty i formalności:

Cecha Zaleta Wada lub wyzwanie
Odpowiedzialność Wspólnik co do zasady nie odpowiada za długi spółki własnym majątkiem tylko dlatego, że posiada udziały. Osobista odpowiedzialność może powstać po stronie członka zarządu na zasadach z art. 299 KSH.
Kontrola Jedna osoba podejmuje decyzje właścicielskie i otrzymuje zysk przypadający na jej udziały. Brak drugiego wspólnika oznacza brak wewnętrznego mechanizmu kontroli i konieczność samodzielnego pilnowania formalności.
Koszty Struktura właścicielska jest prosta i nie wymaga uzgadniania decyzji z innymi udziałowcami. Może pojawić się koszt aktu notarialnego, pełnej księgowości oraz obowiązkowych składek wspólnika będącego osobą fizyczną.
Formalności Jedyny wspólnik może wykonywać uprawnienia zgromadzenia wspólników bez organizowania wieloosobowego procesu decyzyjnego. Uchwały, oświadczenia i czynności z własną spółką nadal trzeba prawidłowo dokumentować.

Księgowość, podatki i ZUS

Spółka z o.o. prowadzi księgi rachunkowe, czyli pełną księgowość. Dotyczy to również spółki jednoosobowej. Obsługa księgowa jest więc zwykle bardziej rozbudowana i kosztowniejsza niż przy typowej jednoosobowej działalności gospodarczej.

Wspólnik będący osobą fizyczną i posiadający wszystkie udziały jest co do zasady traktowany jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą na potrzeby ubezpieczeń. Z tego powodu może podlegać obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu. Ostateczny zakres składek zależy między innymi od zbiegu tytułów do ubezpieczeń, dlatego nie należy zakładać, że sama forma spółki wyłącza ZUS.

Trzeba też uwzględnić opodatkowanie spółki podatkiem dochodowym od osób prawnych oraz opodatkowanie wypłaty dywidendy u wspólnika. Szczegółowe skutki zależą od sposobu osiągania i wypłacania środków, dlatego wybór modelu rozliczeń warto przeanalizować z doradcą podatkowym.

Umowa o pracę z jedynym wspólnikiem będącym jednocześnie jedynym członkiem zarządu jest szczególnie problematyczna. W takiej konfiguracji wspólnik występowałby po obu stronach stosunku prawnego, dlatego orzecznictwo Sądu Najwyższego kwestionuje pracowniczy charakter takiego zatrudnienia. Nie należy traktować umowy o pracę jako prostego sposobu wypłacania wynagrodzenia z jednoosobowej spółki.

Czy jedyny wspólnik odpowiada za długi spółki?

Samo posiadanie wszystkich udziałów nie powoduje automatycznej odpowiedzialności wspólnika za zobowiązania spółki. Odpowiedzialność spółki jest związana z jej własnym majątkiem, a wspólnik zasadniczo ryzykuje wniesionym wkładem.

Inaczej może wyglądać sytuacja, gdy jedyny wspólnik pełni funkcję członka zarządu. Zgodnie z art. 299 KSH, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu mogą odpowiadać za jej zobowiązania całym swoim majątkiem, chyba że wykażą istnienie przesłanek wyłączających tę odpowiedzialność. Chodzi między innymi o odpowiednio wczesne zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości albo wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego, brak winy lub brak szkody po stronie wierzyciela.

Jednoosobowy zarząd nie oznacza więc, że wspólnik zawsze odpowiada prywatnym majątkiem. Oznacza natomiast, że nie ma drugiego członka zarządu, na którym można byłoby rozłożyć obowiązki i ryzyko związane z zarządzaniem. Wymaga to szybkiego reagowania na utratę płynności oraz rzetelnego prowadzenia dokumentacji finansowej.

Ochrona majątku wspólnika nie jest bezwarunkowym immunitetem. Chroni przede wszystkim przed automatycznym utożsamieniem długu spółki z długiem wspólnika, ale nie wyłącza odpowiedzialności osoby, która jako członek zarządu dopuściła do naruszenia obowiązków ustawowych.

Jedyny wspólnik będący jednocześnie członkiem zarządu powinien także pamiętać o uchwałach dotyczących własnej działalności, w tym o absolutorium. W sprawie udzielenia absolutorium członek zarządu powinien wyłączyć się od głosowania. W spółce, w której jest jedynym wspólnikiem i jedynym członkiem zarządu, może to prowadzić do problemu z podjęciem uchwały.

Jednoosobowa spółka z o.o. może być uzasadnionym wyborem przy określonej skali i ryzyku działalności, ale nie jest uproszczoną wersją jednoosobowej działalności gospodarczej. Przed jej utworzeniem trzeba policzyć koszty księgowości, ZUS i podatków, a przy umowach z własną spółką lub przekształceniach skonsultować dokumenty z prawnikiem i doradcą podatkowym.


Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Przed podjęciem decyzji dotyczącej utworzenia, przekształcenia lub reorganizacji spółki skonsultuj plan z prawnikiem i doradcą podatkowym.

Redakcja liderzyrynku.pl

Liderzy Rynku to poradnik dla osób, które zakładają i rozwijają firmę. Wyjaśniamy, jak wybrać formę prawną, zarejestrować działalność i uporządkować procesy w firmie. Podpowiadamy, jak budować strategię i marketing, zarządzać finansami oraz zatrudniać i prowadzić zespół. Stawiamy na praktyczne wskazówki, które pomagają podejmować lepsze decyzje biznesowe.

Może Cię również zainteresować

Potrzebujesz więcej informacji?