Faktoring niepełny, nazywany też faktoringiem z regresem, polega na wcześniejszym otrzymaniu pieniędzy z faktury przy zachowaniu przez przedsiębiorcę ryzyka niewypłacalności kontrahenta. Faktor wypłaca zaliczkę, ale jeśli odbiorca nie zapłaci, może zażądać od faktoranta zwrotu przekazanych środków. Jest to zwykle tańsza forma faktoringu, ponieważ faktor nie przejmuje pełnego ryzyka braku zapłaty.
Czym jest faktoring niepełny?
W tym modelu przedsiębiorca przekazuje faktorowi nieprzeterminowaną wierzytelność wynikającą ze sprzedaży towaru lub usługi. Czynność ta odbywa się na podstawie cesji wierzytelności. W zamian faktor wypłaca część wartości faktury przed upływem wskazanego na niej terminu płatności.
Faktorant otrzymuje więc szybciej środki potrzebne do prowadzenia działalności, ale nie pozbywa się ryzyka związanego z kontrahentem. Jeżeli odbiorca nie ureguluje należności, odpowiedzialność finansowa nadal spoczywa na przedsiębiorcy. Z tego powodu określenie „faktoring niepełny” oznacza, że usługa nie zapewnia pełnej ochrony przed brakiem zapłaty.
Najczęściej faktor wypłaca zaliczkę w wysokości około 80–90% wartości faktury. Pozostała część jest rozliczana po wpłacie od kontrahenta, po potrąceniu należnych opłat zgodnie z umową.
Jak działa mechanizm regresu?
Regres to uprawnienie faktora do żądania od faktoranta zwrotu wypłaconej zaliczki, gdy kontrahent nie zapłaci należności w uzgodnionym czasie. Dokładny moment uruchomienia regresu, okres tolerowanego opóźnienia oraz sposób rozliczenia powinny wynikać z umowy faktoringowej.
Proces można przedstawić w kilku etapach:
- Wystawienie faktury – przedsiębiorca sprzedaje towar lub usługę i wystawia fakturę z odroczonym terminem płatności.
- Przekazanie faktury faktorowi – faktorant zgłasza do finansowania nieprzeterminowaną wierzytelność i dokonuje cesji na rzecz faktora.
- Wypłata zaliczki – faktor przekazuje przedsiębiorcy uzgodnioną część wartości faktury, dzięki czemu firma szybciej uzyskuje środki.
- Upływ terminu płatności – kontrahent powinien zapłacić należność na rachunek wskazany w umowie faktoringowej.
- Brak zapłaty i regres – jeśli płatność nie wpłynie w wymaganym czasie, faktor może zażądać od faktoranta zwrotu wypłaconej zaliczki.
Po zwrocie środków przedsiębiorca nadal może dochodzić zapłaty od swojego kontrahenta. W praktyce oznacza to, że faktoring niepełny poprawia płynność finansową, ale nie zastępuje ubezpieczenia należności ani nie przenosi całego ryzyka kredytowego na faktora.
Faktoring niepełny a pełny – czym się różnią?
Najważniejsza różnica dotyczy tego, kto ponosi ryzyko niewypłacalności odbiorcy. W faktoringu niepełnym pozostaje ono po stronie faktoranta. W faktoringu pełnym, nazywanym także faktoringiem bez regresu, faktor przejmuje je w zakresie określonym w umowie. Zwykle oznacza to wyższy koszt usługi.
| Cecha | Faktoring niepełny | Faktoring pełny |
|---|---|---|
| Ryzyko niewypłacalności | Pozostaje po stronie przedsiębiorcy. Faktor może zastosować regres. | Przechodzi na faktora w zakresie określonym umową. |
| Koszt usługi | Zwykle niższy, ponieważ faktor nie finansuje pełnego ryzyka braku zapłaty. | Zwykle wyższy, ponieważ obejmuje przejęcie ryzyka i jego obsługę. |
| Typowe zastosowanie | Stali, sprawdzeni kontrahenci z dobrą dyscypliną płatniczą. | Nowi lub mniej znani odbiorcy oraz faktury o dużej wartości. |
| Odpowiedzialność za brak zapłaty | Przedsiębiorca zwraca środki faktorowi i może dochodzić należności od kontrahenta. | Faktor prowadzi działania związane z odzyskaniem należności, zgodnie z warunkami umowy. |
Faktoring pełny nie zawsze oznacza przejęcie ryzyka bez żadnych ograniczeń. Umowa może przewidywać limity, wyłączenia albo warunki, po których spełnieniu faktor odpowiada za niewypłacalność. Dlatego samą nazwę produktu trzeba uzupełnić lekturą zapisów dotyczących regresu.
Kiedy warto wybrać faktoring niepełny?
Ten model może pasować firmie, która potrzebuje szybko zamienić wystawione faktury na środki obrotowe, a jednocześnie dobrze zna swoich odbiorców. Przedsiębiorca powinien jednak ocenić nie tylko terminowość dotychczasowych wpłat, lecz także kondycję finansową kontrahenta i znaczenie danej faktury dla własnego budżetu.
Faktoring z regresem może być uzasadniony w takich sytuacjach:
- Stali kontrahenci – przedsiębiorca współpracuje z nimi od dłuższego czasu i zna ich sposób regulowania zobowiązań.
- Niższy koszt finansowania – firma chce poprawić płynność bez ponoszenia kosztu pełnego przejęcia ryzyka.
- Rozproszony portfel odbiorców – pojedyncza opóźniona płatność nie zagraża całej działalności.
- Przewidywalne wpływy – przedsiębiorca ma środki na ewentualny zwrot zaliczki, gdyby kontrahent opóźnił płatność.
Faktor może też monitorować spływ należności i informować o opóźnieniach. Nie zmienia to jednak podstawowej zasady: monitoring płatności nie jest przejęciem ryzyka niewypłacalności.
Kiedy regres może być niebezpieczny?
Faktoringu niepełnego nie należy traktować jako ubezpieczenia należności. Jeśli przedsiębiorca przeznaczy całą otrzymaną zaliczkę na bieżące wydatki, a kontrahent nie zapłaci, może zabraknąć mu pieniędzy na rozliczenie z faktorem. Problem staje się poważniejszy, gdy opóźniona faktura ma dużą wartość albo pochodzi od odbiorcy odpowiadającego za znaczną część przychodów firmy.
Przed podpisaniem umowy trzeba sprawdzić przede wszystkim termin uruchomienia regresu, wysokość zaliczki, zasady rozliczenia pozostałej części faktury, opłaty oraz ewentualny okres tolerowanego opóźnienia. Warto też zachować rezerwę finansową na wypadek, gdyby odbiorca nie zapłacił w terminie.
Faktoring niepełny jest więc rozwiązaniem dla przedsiębiorcy, który chce szybciej korzystać z pieniędzy należnych od sprawdzonych klientów i akceptuje ryzyko ich niewypłacalności. Gdy ważniejsza od niższego kosztu jest ochrona przed brakiem zapłaty, należy rozważyć faktoring pełny albo inny model zabezpieczenia należności.
